«Όθων Α΄ της Ελλάδας - Ο βασιλιάς που ανέλαβε την Ελλάδα όταν κανείς δεν την ήθελε»
«Αναβαίνων τον θρόνον της Ελλάδος, δίδω την πάνδημον βεβαίωσιν του να προστατεύω ευσυνειδότως την θρησκείαν σας, να διατηρώ πιστώς τους νόμους, να διανέμεται η δικαιοσύνη προς ένα έκαστον, και να διαφυλάττω ακέραια δια της θείας βοηθείας εναντίον οποιουδήποτε την ανεξαρτησίαν σας, τας ελευθερίας σας και τα δικαιώματά σας».
"Η Ελλάδα γεννήθηκε ως κράτος τη στιγμή που όλοι φοβούνταν να την αναλάβουν.Ήταν ελεύθερη στα χαρτιά, αλλά ακέφαλη στην πράξη γεμάτη όπλα, παλιούς λογαριασμούς και μια Επανάσταση που είχε τελειώσει χωρίς να ξέρει τι ακολουθεί. Μετά τη "ανεξιχνίαστη" δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, το ερώτημα δεν ήταν ποιος θα κυβερνήσει την Ελλάδα αλλά αν μπορεί να κυβερνηθεί.Οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν έβλεπαν έθνος. Έβλεπαν ρίσκο και όσοι είχαν τη δυνατότητα να πουν «ναι», είπαν «όχι».
Μέχρι που η επιλογή έπεσε σε έναν δεκαεπτάχρονο πρίγκιπα από τη Βαυαρία. Ξένο. Άπειρο. Θεωρητικά προσωρινό. Έναν βασιλιά που δεν γεννήθηκε Έλληνας αλλά έμελλε να συνδεθεί με την πιο ασταθή στιγμή της νεότερης Ελλάδας."
Η Ελλάδα, μόλις λίγα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821, βρέθηκε ακέφαλη. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1831, η στυγνή δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια στο Ναύπλιο δεν στέρησε απλώς από το έθνος τον πρώτο του Κυβερνήτη αλλά διέλυσε την εύθραυστη ισορροπία ενός κράτους που μόλις είχε αρχίσει να συγκροτείται. Ο εμφύλιος υποβόσκων, οι τοπικοί ανταγωνισμοί ζωντανοί, η οικονομία ανύπαρκτη. Η Ελλάδα κινδύνευε με λίγα να διαλυθεί πριν καν γίνει κράτος.Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, οι Μεγάλες Δυνάμεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε ακόμη να κυβερνηθεί ως δημοκρατικό κράτος. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα της μοναρχίας ως λύση ανάγκης αλλά βέβαια για να μας ασκούν και μεγαλύτερο έλεγχο και επιρροή.
Ο δρόμος προς τον θρόνο, όμως, δεν ήταν στρωμένος με ροδοπέταλα.Πρώτα προτάθηκε στον Κάρολο Θεόδωρο της Βαυαρίας, θείο του Όθωνα. Αρνήθηκε. Έπειτα στον Λεοπόλδο της Σαξονίας-Κοβούργου, ο οποίος αποδέχθηκε αρχικά, αλλά σύντομα αποσύρθηκε, κρίνοντας την Ελλάδα επισφαλή, τα σύνορά της περιορισμένα και τις διεθνείς εγγυήσεις ανεπαρκείς. Λίγο αργότερα θα γινόταν βασιλιάς του Βελγίου. Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική η Ελλάδα δεν θεωρούνταν ευκαιρία, τουναντίον μάλιστα για πολλούς φάνταζε χαμένη υπόθεση.
Και τότε, η επιλογή έπεσε στον δεκαεπτάχρονο πρίγκιπα της Βαυαρίας, τον Όθωνα του οίκου των Βίττελσμπαχ.Ένας νέος βασιλιάς σε μια χώρα πληγωμένη.Ο Όθωνας δεν ήρθε ως κατακτητής. Ήρθε ως επιλεγμένος συμβιβασμός. Δεν ήταν Έλληνας, δεν ήταν Ορθόδοξος, δεν μιλούσε τη γλώσσα. Ήταν όμως γιος του Λουδοβίκου Α΄, ενός από τους ενθερμότερους φιλέλληνες της Ευρώπης, και είχε μεγαλώσει με την Ελλάδα ως ιδέα, ως ιστορική αποστολή και εν προκειμένω ως πολιτισμικό χρέος της Ευρώπης.
Όταν αποβιβάστηκε στο Ναύπλιο τον Ιανουάριο του 1833, παρέλαβε στην κυριολεξία ερείπια, όπλα και μνήμες πολέμου. Επειδή ήταν ανήλικος, την εξουσία ανέλαβε Αντιβασιλεία Βαυαρών αξιωματούχων. Εκεί γράφτηκε το πρώτο μεγάλο ρήγμα στην προσπάθεια να επιβληθούν ευρωπαϊκοί θεσμοί χωρίς κατανόηση της ελληνικής πραγματικότητας.Η φυλάκιση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη υπήρξε η πιο βαριά συμβολική πράξη αυτής της περιόδου. Όμως, όταν ο Όθωνας ενηλικιώθηκε και ανέλαβε προσωπικά την εξουσία, διόρθωσε ό,τι μπορούσε,έδωσε χάρη στον Γέρο του Μωριά, τον τίμησε και προσπάθησε να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στο επαναστατικό παρελθόν και το κρατικό παρόν.
Από εκείνη τη στιγμή, ο Όθωνας δεν ήταν πλέον απλώς ο βασιλιάς που «επέβαλαν» οι Δυνάμεις. Άρχισε να διαμορφώνει δική του πολιτική βούληση.Ο Όθωνας πίστεψε βαθιά στη Μεγάλη Ιδέα, ως ιστορική συνέχεια του Αγώνα. Πίστεψε ότι το ελληνικό κράτος δεν μπορούσε να μείνει ακρωτηριασμένο. Ότι η Ήπειρος, η Θεσσαλία, η Μακεδονία και η Κρήτη δεν ήταν απλά εξωτερικά ζητήματα, αλλά ανοιχτές πληγές.Η ευκαιρία παρουσιάστηκε με τον Κριμαϊκό Πόλεμο (1853). Παρά τις ρητές εντολές Αγγλίας και Γαλλίας, ο Όθωνας ενίσχυσε μυστικά επαναστατικές κινήσεις στα αλύτρωτα εδάφη. Εθελοντικά σώματα, παλιοί οπλαρχηγοί και απόγονοι των αγωνιστών του ’21 ξαναβγήκαν στα βουνά.
Ο ίδιος φόρεσε φουστανέλα και κυκλοφορούσε έτσι στην Αθήνα. Όχι από γραφικότητα, αλλά από επιλογή. Ήταν μια σιωπηλή δήλωση ταύτισης με τον λαό και το όραμά του.
Η απάντηση των Μεγάλων Δυνάμεων ήταν αμείλικτη. Το 1854 αγγλογαλλικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στον Πειραιά. Η Ελλάδα τέθηκε υπό κατοχή. Ο αποκλεισμός, η φτώχεια και οι επιδημίες λύγισαν τη χώρα. Υπό την απειλή των όπλων, ο Όθωνας αναγκάστηκε να υποχωρήσει.
Ηττήθηκε πολιτικά. Αλλά είχε ήδη αποδείξει ότι δεν ήταν απλό εκτελεστικό όργανο.
Το 1862, χωρίς διάδοχο, χωρίς διεθνή στήριξη, περικυκλωμένος από αντιδράσεις, ο Όθωνας εκθρονίστηκε. Δεν αντιστάθηκε. Δεν αιματοκύλισε τη χώρα. Προτίμησε να φύγει για να μη χυθεί ελληνικό αίμα στο όνομά του.
Στο τελευταίο του διάγγελμα δεν υπάρχει οργή. Υπάρχει λύπη. Υπάρχει προσευχή για την Ελλάδα.
Πέθανε πέντε χρόνια αργότερα, στις 26 Ιουλίου 1867, στη Βαμβέργη. Ζήτησε να ταφεί με ελληνική φουστανέλα. Έτσι και έγινε.
Ο Όθωνας δεν υπήρξε τέλειος. Υπήρξε όμως αναγκαίος. Ανέλαβε την Ελλάδα μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια, όταν κανείς άλλος δεν τη θεωρούσε ασφαλή επιλογή. Παρέλαβε χάος και άφησε θεμέλια. Απέτυχε σε πολλά, αλλά τόλμησε να αγαπήσει μια χώρα που δεν της όφειλε τίποτα και ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο νόημα της παρουσίας του,ότι στην πιο ασταθή στιγμή της νεότερης Ελλάδας, βρέθηκε ένας άνθρωπος ξένος στην καταγωγή, αλλά δεμένος στη μοίρα της όπου έμεινε μέχρι τέλους πιστός σε αυτή τη δέσμευση.
Στυλ. Καβάζης
Ο βασιλιάς Όθων στην Βαυαρία τα τελευταία χρόνια της ζωής του με ελληνική ενδυμασία μέχρι τέλους,Μόναχο,1863.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου