Ενημέρωση από Σμαράγδα Σαρδελη

 Κέρκυρα 12 Ιουνίου 2026

Ακολουθεί η ομιλία μου στην πολύ σημαντική  Ημερίδα για τα Μικρά Νησιά,  που διοργάνωσε η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων στην Κέρκυρα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ - ΕΠΑΡΧΕΙΟ ΙΘΑΚΗΣ

"Μικρά Νησιά του Ιονίου: Διασύνδεση και Ποιότητα Ζωής – Μια Στρατηγική

Βιώσιμης Ανάπτυξης για τις Μικρές Κοινωνίες

________________________________

1. Τα μικρά νησιά του Ιονίου αποτελούν ζωντανούς πυρήνες πολιτισμού, ιστορίας και φυσικού πλούτου. Παρά τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα,

αντιμετωπίζουν έντονες προκλήσεις που σχετίζονται με την απομόνωση, τη

δημογραφική συρρίκνωση και την άνιση πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες.

Η παρούσα ημερίδα πρέπει να στοχεύει στη διαμόρφωση ενός συνεκτικού πλαισίου

στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη των μικρών νησιωτικών κοινωνιών, με έμφαση στη διασύνδεση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των

κατοίκων.

________________________________

2. Βασικές Προκλήσεις

Τα μικρά νησιά του Ιονίου αντιμετωπίζουν:

- Περιορισμένη συνδεσιμότητα (ακτοπλοϊκή και ψηφιακή)

- Δημογραφική γήρανση και εγκατάλειψη

- Ελλιπή πρόσβαση σε υγεία και εκπαίδευση

- Εποχικότητα της οικονομίας (τουριστική εξάρτηση)

- Υψηλό κόστος διαβίωσης και μεταφορών

________________________________

3. Στρατηγικοί Άξονες Παρέμβασης

Α. Ενίσχυση Διασύνδεσης

- Βελτίωση ακτοπλοϊκών συνδέσεων με σταθερά και αξιόπιστα δρομολόγια

- Ανάπτυξη μικρών λιμενικών υποδομών

- Καθολική πρόσβαση σε γρήγορο διαδίκτυο και    ψηφιακές υπηρεσίες

- Δημιουργία «έξυπνων νησιών» (smart islands)

________________________________

Β. Αναβάθμιση Ποιότητας Ζωής

- Ενίσχυση πρωτοβάθμιας υγειονομικής φροντίδας (τηλεϊατρική)

- Στήριξη σχολικών μονάδων και εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

- Κίνητρα για μόνιμη εγκατάσταση νέων οικογενειών

- Πρόσβαση σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες χωρίς μετακίνηση

________________________________

Γ. Βιώσιμη Οικονομική Ανάπτυξη

- Προώθηση εναλλακτικών μορφών τουρισμού (ήπιος, πολιτιστικός, αγροτουρισμός)

- Στήριξη τοπικής παραγωγής και μικρών  επιχειρήσεων

- Δημιουργία τοπικών δικτύων συνεργασίας (clusters)

- Αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων

________________________________

Δ. Περιβαλλοντική Βιωσιμότητα

- Διαχείριση υδάτινων πόρων και απορριμμάτων

- Επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

- Προστασία φυσικού και θαλάσσιου περιβάλλοντος

- Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή

________________________________

Ε. Θεσμική Ενδυνάμωση & Πολυεπίπεδη Διακυβέρνηση

- Ενίσχυση του ρόλου της τοπικής αυτοδιοίκησης

- Συνεργασία Περιφέρειας – Δήμων – Κεντρικής Διοίκησης

- Συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων

- Απλοποίηση διαδικασιών για μικρά νησιά (νησιωτική πολιτική)

________________________________

4. Προτεινόμενα Μέτρα Άμεσης Εφαρμογής

- Θέσπιση ειδικού αναπτυξιακού προγράμματος για μικρά νησιά

- Κίνητρα (φορολογικά, στεγαστικά) για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και νέους επαγγελματίες

- Δημιουργία ψηφιακών κέντρων εξυπηρέτησης πολιτών

- Ενίσχυση ακτοπλοϊκών γραμμών δημόσιας υπηρεσίας

________________________________

 Η βιώσιμη ανάπτυξη των μικρών νησιών του Ιονίου δεν αποτελεί μόνο ζήτημα περιφερειακής πολιτικής, αλλά εθνική προτεραιότητα. 

Η διασύνδεση και η ποιότητα ζωής είναι οι βασικοί πυλώνες για τη διατήρηση ζωντανών και ανθεκτικών τοπικών κοινωνιών.

Απαιτείται ένα ολιστικό, μακροπρόθεσμο σχέδιο με συνέπεια, χρηματοδότηση και ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των νησιωτών.

________________________________

Ειδικότερα για την Ιθάκη:

1. Ιθάκη: Διασύνδεση και Ποιότητα Ζωής ως Πυλώνες Βιώσιμης Ανάπτυξης για Μικρές Νησιωτικές Κοινωνίες

_______________________________

Η Ιθάκη αποτελεί ένα από τα πλέον εμβληματικά μικρά νησιά του Ιονίου, με:

- ισχυρό πολιτιστικό φορτίο και 

- ιδιαίτερη γεωγραφική ταυτότητα.

Ωστόσο, πίσω από την ιστορική και συμβολική της αξία, βρίσκεται μια πραγματικότητα που χαρακτηρίζεται από:

- γεωγραφική απομόνωση

- περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες

- έντονη εποχικότητα οικονομικής δραστηριότητας

- δημογραφική γήρανση

Η διατήρηση της βιωσιμότητας της Ιθάκης και των Μικρών Νησιών δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στον τουρισμό. Απαιτείται μια ολοκληρωμένη στρατηγική παρέμβαση, που θα συνδέει τη διασύνδεση (φυσική και ψηφιακή) με την

ποιότητα ζωής των κατοίκων.

________________________________

2. Υφιστάμενη Κατάσταση και Δομικές Αδυναμίες

2.1 Ακτοπλοϊκή και Μεταφορική Απομόνωση

Η Ιθάκη εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από:

- διασύνδεση με Κεφαλονιά

- περιορισμένες γραμμές προς ηπειρωτική Ελλάδα

Προβλήματα:

- αστάθεια δρομολογίων

- υψηλό κόστος μεταφοράς

- δυσκολία πρόσβασης σε υπηρεσίες εκτός νησιού

________________________________

2.2 Δημογραφικό Πρόβλημα

- Γήρανση πληθυσμού

- Φυγή νέων

- Έλλειψη κινήτρων εγκατάστασης

Αυτό δημιουργεί:

- αποδυνάμωση κοινωνικού ιστού

- περιορισμό τοπικής οικονομίας

________________________________

2.3 Υγεία και Εκπαίδευση

- Υποστελέχωση δομών υγείας ( Ελλείψεις Παιδιάτρου, Γενικών Ιατρών και Νοσηλευτικού Προσωπικού)

- Περιορισμένες ειδικότητες

- Εκπαιδευτικές ελλείψεις και ανάγκη μετακίνησης μαθητών

________________________________

2.4 Οικονομία Μονοδιάστατη

- Υπερεξάρτηση από θερινό τουρισμό

- Χαμηλή αξιοποίηση τοπικής παραγωγής

- Περιορισμένη επιχειρηματική διαφοροποίηση

________________________________

2.5 Ψηφιακό Έλλειμμα

- Ανεπαρκείς ταχύτητες internet

- Περιορισμένες ψηφιακές υπηρεσίες

- Αποκλεισμός από σύγχρονες μορφές εργασίας

________________________________

3. Στρατηγική Προσέγγιση

Η πρόταση βασίζεται σε πέντε αλληλένδετους άξονες:

________________________________

4. Άξονας 1: Ολοκληρωμένη Διασύνδεση της Ιθάκης

4.1 Ακτοπλοϊκή Σταθερότητα

Θεσμοθέτηση σταθερών, επιδοτούμενων γραμμών

Διασύνδεση όλο το έτος με:

- Πάτρα

- Αστακό

- Σάμη

4.2 Μικρές Θαλάσσιες Συγκοινωνίες

- Δημιουργία ενδοπεριφερειακού δικτύου μικρών σκαφών

- Καθημερινή σύνδεση με κοντινά νησιά

4.3 Εσωτερική Κινητικότητα

- Αναβάθμιση οδικού δικτύου ( Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων εκτελεί έργα αποκατάστασης στο ΕΟΔ Ιθάκης)

- Δημιουργία τοπικών συγκοινωνιών και σϋνδεση των νησιών της ΠΙΝ.

________________________________

5. Άξονας 2: Ψηφιακή Ιθάκη – Το Νησί ως Smart Island

5.1 Υποδομές

- Δωρεάν Wi-Fi σε δημόσιους χώρους

5.2 Υπηρεσίες

- Ψηφιακή εξυπηρέτηση

- Τηλεϊατρική

- Τηλεκπαίδευση

5.3 Προσέλκυση Ψηφιακών Νομάδων

- Δημιουργία coworking spaces

- Κίνητρα εγκατάστασης

________________________________

6. Άξονας 3: Ποιότητα Ζωής και Κοινωνική Συνοχή

6.1 Υγεία

- Μόνιμη στελέχωση με γιατρούς

- Κίνητρα εγκατάστασης

- Διασύνδεση με νοσοκομεία μέσω τηλεϊατρικής

________________________________

6.2 Εκπαίδευση

- Ενίσχυση σχολείων

- Ψηφιακά εργαλεία μάθησης

- Προγράμματα πολιτισμού

________________________________

6.3 Καθημερινότητα Πολίτη

- Πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες χωρίς μετακίνηση

- Ενίσχυση κοινωνικών δομών

- Υποστήριξη ηλικιωμένων ( Δημιουργία Δομής Ηληκιωμένων)

________________________________

7. Άξονας 4: Βιώσιμη Οικονομική Ανάπτυξη

7.1 Τουρισμός Νέας Γενιάς

- Επιμήκυνση περιόδου

- Πολιτιστικός τουρισμός

- Περιπατητικός τουρισμός

________________________________

7.2 Τοπική Παραγωγή

- Προώθηση αγροτικών προϊόντων

- Στήριξη μικρών παραγωγών

- Branding «Ιθάκη»

________________________________

7.3 Επιχειρηματικότητα

- Κίνητρα για νέες επιχειρήσεις

- Μείωση γραφειοκρατίας

- Δημιουργία τοπικών συνεργασιών

________________________________

8. Άξονας 5: Περιβαλλοντική Βιωσιμότητα

8.1 Διαχείριση Πόρων

- Νερό

- Απόβλητα ( Βιολογικός Καθαρισμός Βαθέως Ιθάκης με προϋπολογισμό: 19.000.000€ χρηματοδότηση από την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων)

- Ανακύκλωση

________________________________

8.2 Ενέργεια

- Ανανεώσιμες πηγές

- Ενεργειακή αυτονομία

________________________________

8.3 Προστασία Τοπίου (Φυσικού Κάλους)

- Έλεγχος δόμησης

- Προστασία ακτών

________________________________

9. Θεσμικές Παρεμβάσεις

- Ειδικό καθεστώς μικρών νησιών

- Ευελιξία διοικητικών διαδικασιών

- Αποκέντρωση αρμοδιοτήτων ( Ενίσχηση και - όχι αποδυνάμωση - της Περιφερειακής Ενότητας Ιθάκης ως γέφυρα διασύνδεσης με τις κρατικές υπηρεσίες).

________________________________

10. Άμεσα Μέτρα Προτεραιότητας

- Σταθερή ακτοπλοϊκή γραμμή όλο το έτος

- Στελέχωση δομών υγείας

- Ψηφιακές υποδομές υψηλής ταχύτητας

- Κίνητρα για μόνιμη κατοίκηση

- Πρόγραμμα στήριξης τοπικής οικονομίας

________________________________

11. Συμπεράσματα – Η Ιθάκη ως Πρότυπο Μικρού Νησιού

- Η Ιθάκη μπορεί να αποτελέσει πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης για μικρά νησιά, εφόσον υπάρξει:

- πολιτική βούληση

- στοχευμένη χρηματοδότηση

- ενεργή συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας

Η διασύνδεση και η ποιότητα ζωής δεν είναι απλώς τεχνικά ζητήματα — είναι όροι επιβίωσης.

Χωρίς αυτά, τα μικρά νησιά ερημώνουν. Με αυτά, μετατρέπονται σε:

- ζωντανά, ανθεκτικά και ελκυστικά μέρη για κατοίκους και επισκέπτες

Κυρίες και κύριοι

μιλάμε συχνά για νησιωτικότητα. Στην πράξη όμως, για τα μικρά νησιά του Ιονίου - και ειδικά για την Ιθάκη - η νησιωτικότητα δεν είναι προνόμιο. Είναι καθημερινός αγώνας. Οι χειμώνες μας είναι δύσκολοι...!!!

Η Ιθάκη και τα Μικρά Νησιά  σήμερα δεν ζητούν κάτι υπερβολικό. Ζητά τα αυτονόητα:

να μπορεί να ζήσει ένας άνθρωπος μόνιμα στο νησί του με αξιοπρέπεια.

Και εδώ είναι το βασικό ερώτημα:

Θέλουμε την Ιθάκη και τα άλλα Μικρά Νησιά  ζωντανά όλο τον χρόνο ή απλώς κάποιους όμορφους καλοκαιρινούς προορισμούς?

Γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα.

- Ακτοπλοϊκή αστάθεια

- Υγειονομική ανασφάλεια

- Περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες

- Νέοι που φεύγουν γιατί δεν μπορούν να μείνουν

Αν δεν αντιμετωπίσουμε αυτά τα ζητήματα, τότε δεν μιλάμε για ανάπτυξη αλλά για σταδιακή υποβάθμιση.

 Δεν μπορούμε να είμαστε πλέον παρατηρητές.

Γι’ αυτό καταθέτω μια σαφή πρόταση:

Να δημιουργήσουμε Ειδικό Σχέδιο για τα Μικρά Νησιά του Ιονίου, με πιλοτική εφαρμογή στην Ιθάκη.

- Όχι άλλη γενικόλογη πολιτική.

- Όχι άλλη οριζόντια αντιμετώπιση.

- Τα μικρά νησιά χρειάζονται ειδικές λύσεις.

Πρώτος άξονας: Διασύνδεση.

-Χωρίς σταθερή ακτοπλοϊκή σύνδεση, δεν υπάρχει ζωή.

- Σταθερές, καθημερινές και αξιόπιστες γραμμές όλο τον χρόνο . Όχι στη δίμηνη διακοπή δρομολογίων Ιθάκη - Σάμη - Πάτρα.

Δεύτερος άξονας: Ποιότητα ζωής.

Δεν γίνεται να μιλάμε για ανάπτυξη όταν:

- δεν υπάρχουν γιατροί

- οι κάτοικοι αναγκάζονται να φύγουν για βασικές υπηρεσίες

Τρίτος άξονας: Ψηφιακή ισότητα.

Η Ιθάκη μπορεί να γίνει “έξυπνο νησί”.

Αλλά χωρίς γρήγορο διαδίκτυο, χωρίς ψηφιακές υπηρεσίες, αυτό δεν γίνεται.

Τέταρτος άξονας: Οικονομία πέρα από τον Αύγουστο.

Ο τουρισμός δεν αρκεί.

Χρειαζόμαστε στήριξη τοπικής παραγωγής, μικρών επιχειρήσεων και νέων ανθρώπων που θέλουν να μείνουν στα Μικρά Νησιά μας.

Και τέλος, κάτι κρίσιμο:

Χωρίς ανθρώπους, δεν υπάρχουν νησιά.

Αν δεν δώσουμε κίνητρα σε γιατρούς, ( η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων δίνει 500€ κάθε μήνα επιπλέον στο μισθό των αγροτικών κσι επικουρικών γιατρών των νησιών μας),  εκπαιδευτικούς, νέες οικογένειες, τότε ό,τι σχεδιάζουμε θα μείνει στα χαρτιά.

Κυρίες και κύριοι,

Η  Ιθάκη μπορεί να γίνει πρότυπο.

Σήμερα, στην ημερίδα αυτή έχουμε επιλογή:

Ή θα συνεχίσουμε να διαχειριζόμαστε την υποβάθμιση,

ή θα σχεδιάσουμε τη βιωσιμότητα.

Εγώ λέω ξεκάθαρα:

Ήρθε η ώρα για στοχευμένη Νησιωτική Πολιτική.

Σας καλώ να προχωρήσουμε:

- Στη δημιουργία Ειδικού Σχεδίου για τα μικρά νησιά

- Στον ορισμό της Ιθάκης ως πιλοτικής περιοχής

και 

- Στην άμεση ενεργοποίηση εργαλείων χρηματοδότησης.

Γιατί η Ιθάκη δεν είναι σύμβολο μόνο!!!

Είναι μια ζωντανή κοινωνία που πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει, όπως και τα άλλα μικρά νησιά μας που η ζωή σε αυτά ειδικά τους χειμερινούς μήνες είναι πολύ δύσκολη...!!!

Και αυτό είναι ευθύνη όλων μας."

Η Έπαρχος Ιθάκης

Σμαράγδα Θεοδ. Σαρδελή

@ακόλουθοι

@highlight

#perifereia_ioniwn_nhsvn

#perifereiakh_enothta_ithakhs

#eparxeio_ithakhs

#eparxos_ithakhs

#hmerida_mikrwn_nhsiwn

#ithaki