ΑΡΘΡΟ ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. Κεφαλληνίας

 

Μήπως το παιδί μου έχει Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες;

Συχνά, στο άκουσμα της φράσης «Ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» οι γονείς ανησυχούν,

σκεπτόμενοι ότι μπορεί και το δικό τους παιδί να ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Το γεγονός

ότι υπάρχει άγνοια ή σε πολλές περιπτώσεις ημιμάθεια δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την

κατάσταση σε περίπτωση που ένα παιδί μπορεί πράγματι να έχει ειδικές εκπαιδευτικές

ανάγκες, καθώς η δυσκολία να αποδεχτούν ότι χρειάζεται βοήθεια κρατά τα χέρια των γονέων

δεμένα. Βήμα-βήμα όμως…

Τι είναι οι ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες με λίγα λόγια;

Οι συνηθέστερες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες περιλαμβάνουν δυσκολίες που προκύπτουν

από μαθησιακές δυσκολίες (π.χ. δυσλεξία, δυσαναγνωσία, δυσορθογραφία, δυσαριθμησία),

αναπηρίες (π.χ. αισθητηριακές – τύφλωση, κώφωση· κινητικές δυσκολίες), διαταραχές

ανάπτυξης (π.χ. φάσμα του αυτισμού) και νοητική υστέρηση, και αντιμετωπίζονται με την

παροχή διαφορετικού τρόπου διδασκαλίας από τον συνηθισμένο ή και με την ύπαρξη

διαφοροποιημένης εκπαιδευτικής υποστήριξης. Τις περισσότερες φορές ανιχνεύονται κατά

την προσχολική ηλικία ή τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού και λιγότερο συχνά ακόμα και πριν

από τη προσχολική ηλικία.

Μπορείτε να «εντοπίσετε» ενδείξεις στο σπίτι;

Ο εντοπισμός δυσκολιών που παρεμποδίζουν την μάθηση αποτελεί πεδίο εργασίας για

εξειδικευμένους στον τομέα της Ειδικής Αγωγής επαγγελματίες. Σε κάθε περίπτωση όμως,

ακόμα ως γονείς είναι αρκετές φορές δυνατόν να παρατηρήσετε σημάδια τους που μπορεί να

υποδεικνύουν κάποια ειδική εκπαιδευτική ανάγκη, όπως τα εξής:

 Το παιδί σας αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εκμάθηση βασικών δεξιοτήτων, όπως η

ανάγνωση, η γραφή ή τα μαθηματικά, πράγμα που το παρεμποδίζει να ανέβει αυτά

τα σκαλοπάτια της γνώσης μαζί με τα υπόλοιπα παιδιά της τάξης.

 Παρατηρείτε ότι υπάρχει καθυστέρηση του λόγου ή δυσκολίες στην άρθρωση σε

σύγκριση με τα υπόλοιπα παιδιά της ηλικίας του, πράγμα που ίσως παραπέμπει στην

ύπαρξη προβλημάτων λόγου και ομιλίας ή και σε άλλες δυσκολίες.

 Αν το παιδί σας παρουσιάζει δυσκολίες στην προσοχή και τη συγκέντρωση,

δείχνοντας για παράδειγμα αφηρημένο, την οργάνωση (πχ. ο χώρος του βρίσκεται

σε μία γενική ακαταστασία, δεν μπορεί να τακτοποιήσει την τσάντα του), εκδηλώνει

υπερκινητικότητα ή δεν μπορεί, παρά τις παραινέσεις, να ελέγξει τη συμπεριφορά του

ακόμα και αν αντιλαμβάνεται ότι «ξεφεύγει», υπάρχει πιθανότητα να έχει ΔΕΠ-Υ

(Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα).

 Αν παρατηρείτε δυσκολίες στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και την επικοινωνία,

δηλαδή το παιδί σας δε μιλάει, αποφεύγει να κοιτάξει πολύ τους άλλους, δείχνει να μη

θέλει να αλληλεπιδράσει και κάνει στερεοτυπικές επαναλαμβανόμενες κινήσεις, τότε

υπάρχει πιθανότητα να βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού. Πολύ συχνά, αυτά τα

στοιχεία συνοδεύονται από καθυστέρηση στον λόγο.

 Αν υπάρχει σημαντική καθυστέρηση στην κατάκτηση αναπτυξιακών ορόσημων

(σωματικών, κοινωνικών, συναισθηματικών), είναι σκόπιμο να επισκεφθείτε έναν

αναπτυξιολόγο.

Αν υπάρχουν ενδείξεις ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών ποια είναι τα βήματα που πρέπει

να ακολουθήσετε;

Πρωτίστως, μην προβείτε σε αυθαίρετα συμπεράσματα και γνωματεύσεις! Όπως

αναφέρθηκε, αυτή είναι δουλεία των ειδικών. Αυτό που έχετε να κάνετε εσείς σε πρώτο

επίπεδο είναι να μιλήσετε με τον/την εκπαιδευτικό της τάξης. Συνήθως οι όποιες

δυσκολίες επισημαίνονται ήδη από το σχολείο προτού οι γονείς εκφράσουν την ανησυχία

τους καθώς οι εκπαιδευτικοί παρατηρούν πρώτοι διαφορές στη συμπεριφορά, στις

μαθησιακές επιδόσεις, ή στις κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες ενός παιδιού σε

σχέση με τους συνομηλίκους του. Επικοινωνώντας λοιπόν με τον/την εκπαιδευτικό της

τάξης θα αποκτήσετε καλύτερη εικόνα για το πώς λειτουργεί το παιδί σας στο σχολικό

πλαίσιο. Είναι σημαντικό να έχετε υπόψη ότι ανάλογα με το περιβάλλον, το παιδί μπορεί

να εκδηλώνει διαφορετικές συμπεριφορές.

Στην περίπτωση που ο/η εκπαιδευτικός της τάξης έχει εντοπίσει στοιχεία που τον/την

προβληματίζουν, καθώς φαίνεται να παρεμποδίζουν την ομαλή φοίτηση ή μαθησιακή

εξέλιξη του παιδιού, το σχολείο μπορεί να δώσει κατευθυντήριες και να συνδράμει στη

διερεύνηση των όποιων δυσκολιών. Η παραπομπή και η αξιολόγηση του παιδιού από το

αρμόδιο ΚΕΔΑΣΥ, το οποίο στελεχώνεται από διεπιστημονικές ομάδες (ψυχολόγοι,

εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής, λογοθεραπευτές και κοινωνικοί λειτουργοί), μπορεί να

βοηθήσει ουσιαστικά, αφού μέσω των προτάσεων για υποστήριξη που παρέχονται το

παιδί θα μπορέσει να αποδώσει καλύτερα. Κάτι που είναι σημαντικό να γνωρίζετε είναι ότι

όσο πιο έγκαιρη είναι η παρέμβαση που θα γίνει με σκοπό την άμβλυνση των δυσκολιών

του παιδιού σας, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η βελτίωση που θα παρουσιάσει εν καιρώ.

Γιατί όμως υπάρχει τόση ανησυχία όσον αφορά τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες;

Δυστυχώς, ακόμα και σήμερα πολύ συχνά παρατηρείται φόβος στο να δει ένας γονέας τί

είδους δυσκολία μπορεί να αντιμετωπίζει το παιδί του. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί. Τις

προηγούμενες δεκαετίες ο τομέας της ειδικής αγωγής δεν είχε αναπτυχθεί επαρκώς και η

κοινωνία απέδιδε διάφορους χαρακτηρισμούς στα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές

ανάγκες λόγω της απόκλισης από την τυπική ανάπτυξη στις επιδόσεις ή στη

συμπεριφορά, γεγονός που σε πολλές περιπτώσεις άδικα γέμιζε με ανασφάλεια και

ενοχές τους γονείς. Πλέον, υπάρχει μέριμνα ώστε τα παιδιά να λαμβάνουν την καλύτερη

δυνατή βοήθεια προκειμένου να κατακτήσουν μαθησιακούς στόχους, που δε θα

πετύχαιναν αν δεν είχαν λάβει γνωμάτευση και εξειδικευμένη βοήθεια.

Πολλοί γονείς μπορεί να βλέπετε τους εαυτούς σας ως τέτοια παιδιά αν ανατρέξετε στο

παρελθόν… Μάλιστα, μπορεί να βλέπετε ότι και το παιδί σας αντιμετωπίζει παρόμοιες

δυσκολίες ή εκδηλώνει συμπεριφορές, τις οποίες είχατε και σας δημιούργησαν

προβλήματα. Εδώ, πρέπει να θυμάστε ότι πλέον τα δεδομένα έχουν αλλάξει και πως με

την κατάλληλη βοήθεια το παιδί θα κατορθώσει να εξελιχθεί. Αυτό που είναι σημαντικό για

εσάς ως γονείς, είναι να κάνετε το μεγάλο βήμα, να ακούσετε και να εμπιστευτείτε τους

δασκάλους και να είστε δεκτικοί σε κάθε είδους βοήθεια που μπορεί να συμβάλει στο να

αναπτύξει το παιδί σας στο μέγιστο τις δυνατότητές του.

Όλγα – Ραφαηλία Γρηγορομιχελάκη

Εκπαιδευτικός ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. Κεφαλληνίας

Ιανουάριος 2026