Το 2017, μια γυναίκα μετέφρασε την Οδύσσεια. Πρώτη φορά στα χρονικά. Όταν το βιβλίο κυκλοφόρησε, οι αναγνώστες έμειναν άφωνοι. Όχι γιατί η μετάφραση ήταν «μοντέρνα». Αλλά γιατί αποκάλυψε κάτι συγκλονιστικό: για τέσσερις αιώνες, οι άνδρες μεταφραστές είχαν αλλάξει συστηματικά τις πιο σκοτεινές, τις πιο επικίνδυνες λέξεις του Ομήρου. Ειδικά όταν αυτές αφορούσαν γυναίκες.
Η πρώτη αλλαγή ήταν ύπουλη. Μια μόνο λέξη. Ο Όμηρος αποκαλεί τον Οδυσσέα «πολύτροπον». Οι άνδρες το μετέφραζαν ως «πολυμήχανο», «εφευρετικό». Η νέα μεταφράστρια διάβασε την ίδια λέξη και έγραψε «πολύπλοκος». Και τότε, ολόκληρος ο ήρωας μεταμορφώθηκε. Δεν ήταν πια ο σοφός βασιλιάς. Ήταν ένας ψεύτης, ένας χειραγωγός, ένας άνθρωπος που επιβιώνει πάνω από πτώματα και κοιμάται ήσυχος. Αυτό έγραψε ο Όμηρος.
Αλλά η πραγματική έκπληξη ήταν αλλού.
Στην Ιθάκη, δώδεκα σκλάβες περιμένουν. Ο Οδυσσέας λείπει είκοσι χρόνια. Οι μνηστήρες μπαίνουν στο σπίτι του και εξαναγκάζουν αυτές τις γυναίκες – ιδιοκτησία χωρίς δικαίωμα – σε σεξουαλικές σχέσεις. Όταν ο Οδυσσέας γυρνά, αυτός και ο γιος του τις κρεμούν όλες. Μαζική εκτέλεση.
Ο Όμηρος τις λέει «δμωαί». Σκλάβες.
Οι άνδρες μεταφραστές δεν μπόρεσαν να το αντέξουν. Έγραψαν «άπιστες υπηρέτριες», «ένοχες υπηρέτριες», «γυναίκες που έκαναν έρωτα με τους μνηστήρες». Μετέτρεψαν τον βιασμό σε προδοσία. Τη βία σε ηθική επιλογή. Τη δολοφονία σε δικαιοσύνη.
Και μετά υπάρχει η Πηνελόπη. Για αιώνες, την παρουσίαζαν ως την πιστή, αγνή, παθητική σύζυγο που περιμένει στο παράθυρο. Αλλά η ελληνική λέξη του Ομήρου την αποκαλεί «περήφρονα». Όχι υπομονετική. Υπολογίστρια. Στρατηγό. Μηχανορράφο.
Η νέα μετάφραση δείχνει μια Πηνελόπη που χειραγωγεί τους μνηστήρες, που παίζει πολιτικά παιχνίδια με τη ζωή της στο διακύβευμα. Και όταν ο Οδυσσέας αποκαλύπτεται, εκείνη δεν πέφτει στην αγκαλιά του. Τον εξετάζει. Τον δοκιμάζει. Τον αναγκάζει να αποδείξει ότι ξέρει μυστικά που μόνο ο άντρας της θα γνώριζε.
Γιατί είναι πανέξυπνη. Ο Όμηρος το είχε γράψει. Απλώς κανείς δεν τόλμησε να το δείξει.
Θέλεις να μάθεις ποια ήταν η τελευταία, η πιο σοκαριστική λέξη που αποκατέστησε η μεταφράστρια και γιατί οι μελετητές προσπάθησαν να την λογοκρίνουν; δειτε ολοκληρη την αναρτηση στον κατω συνδεσμο!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου